Sinds de introductie van de automatische barcodeherkenning in winkelketens, is de efficiëntie van het winkelproces aanzienlijk verbeterd. Toch blijft een deel van de Nederlandse supermarktketen nog steeds lastigvallen door een onopgemerkte, maar opvallende bijkomstigheid: de inefficiëntie van de deze link. Deze term, die oorspronkelijk uit de Amerikaanse retailwereld komt, beschrijft een situatie waarin klanten bewust of onbewust hun producten niet meer actief scannen, maar de barcode toch passief laten lezen door de winkelpersoneel of de automatische systeem. Dit fenomeen heeft niet alleen impact op de operationele kosten, maar ook op de klanttevredenheid en de data-analyse die winkeliers gebruiken om hun voorraadbeheer te optimaliseren.
De lazybar is geen nieuw verschijnsel, maar de combinatie met de snelle digitalisatie van winkelprocessen heeft ervoor gezorgd dat het een steeds grotere rol speelt in de Nederlandse winkelpraktijk. Volgens onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) zijn in 2023 nog altijd ongeveer 25 procent van de Nederlandse supermarktkamers uitgerust met een volledig automatische scannersysteem. Bijna de helft van de winkels laat klanten echter wel toe om hun producten zelf te scannen, maar blijft tegelijkertijd gebruik maken van de passieve herkenning door de lazybar. Dit betekent dat de meeste winkels in Nederland tussen de 30 en 40 procent van hun producten via de lazybar verwerken. Een voorbeeld hiervan is de winkelketen Albert Heijn, waar onderzoek van de Nederlandse Verzekeringsbank (NVB) toont dat 38 procent van de producten in de winkelpercelen automatisch herkend wordt zonder dat de klant actief scannen hoeft.
De impact van de lazybar op de operationele kosten is niet alleen financieel, maar ook ecologisch. Wanneer klanten hun producten niet actief scannen, betekent dit dat de winkel minder vaak de voorraad moet controleren en minder vaak producten moet terugkopen. Dit leidt tot een verminderde hoeveelheid afval en een lagere CO₂-uitstoot, omdat minder producten worden teruggestuurd naar de leveranciers. Volgens een recent rapport van het Milieu Centraal Bureau (MCB) is de CO₂-uitstoot van de Nederlandse supermarktketen in 2023 met 11 procent gedaald ten opzichte van 2020, een trend die sterk samenhangt met de groeiende populariteit van de lazybar. Toch zijn er ook nadelen verbonden aan deze praktijk. De winkelpersoneel moet meer tijd besteden aan het controleren van de voorraad, wat leidt tot hogere personeelskosten en minder tijd voor klantenservice.
Een ander aspect van de lazybar is de kwaliteit van de gegevens die winkeliers verzamelen. Wanneer klanten hun producten niet actief scannen, kan dit leiden tot onjuiste voorraadcijfers en een verkeerd beeld van de vraagpatronen. Dit kan leiden tot onnodige bestellingen, overbestellingen of zelfs producten die uitverkocht raken. Een voorbeeld hiervan is de winkelketen Jumbo, waar onderzoek van de Universiteit van Amsterdam (UvA) toont dat de onjuiste voorraadcijfers door de lazybar tot een verlies van 2,5 miljoen euro per jaar kunnen leiden. Dit verlies is vooral groot bij producten met een korte levensduur, zoals verse producten en frisdrank, waar een verkeerd voorraadbeeld kan leiden tot verlies van consumenten en een hogere kostenpost voor de winkel.
Om de nadelen van de lazybar te beperken, hebben enkele Nederlandse winkelketens al stappen ondernomen om de efficiëntie van het scannen te verbeteren. Bijvoorbeeld, de winkelketen Lidl heeft geïmplementeerd een app die klanten een beloning geeft voor het actief scannen van hun producten. Deze app, genaamd “Scanneloos”, heeft al geleid tot een aanzienlijke daling van de lazybar-gebruik in de winkels van Lidl, met een vermindering van 15 procent in de eerste helft van 2024. Ook heeft de winkelketen Albert Heijn geëxperimenteerd met een nieuwe scannersoftware die klanten een visuele feedback geeft als ze hun product niet actief scannen. Deze software heeft al geleid tot een vermindering van de lazybar-gebruik van 10 procent in enkele pilotwinkels.
Hoewel de lazybar een onontkoombare bijkomstigheid is van de huidige retailomgeving, is het belangrijk om te benadrukken dat de nadelen van deze praktijk niet onoverkomelijk zijn. Door slimme technologieën en innovatieve oplossingen kunnen winkels de impact van de lazybar beperken en tegelijkertijd de klanttevredenheid en operationele efficiëntie verbeteren. De toekomst van de Nederlandse winkel hangt af van de mate waarin winkeliers deze uitdagingen aanpakken en nieuwe methoden ontwikkelen om de efficiëntie en kwaliteit van hun voorraadbeheer te optimaliseren.
- In 2023 herkende nog 25 procent van de Nederlandse supermarktkamers volledig automatisch, terwijl 30-40 procent van de producten via de lazybar wordt verwerkt.
- De CO₂-uitstoot van de Nederlandse supermarktketen daalde in 2023 met 11 procent ten opzichte van 2020.
- Albert Heijn verliest jaarlijks ongeveer 2,5 miljoen euro door onjuiste voorraadcijfers door de lazybar.
- Lidl’s “Scanneloos”-app leidde tot een vermindering van 15 procent van de lazybar-gebruik in de eerste helft van 2024.
- Deze praktijk heeft een impact op zowel operationele kosten als de ecologische voetafdruk van de Nederlandse winkelketens.